HomeOefeningenHavo/vwo › Quipu: rekenen met knopen

Havo/vwo · oefentekst

Quipu: rekenen met knopen

Begrijpend lezen – oefenboekjes van Toetstrainer Nederland

Lees deze tekst over het knopenschrift van de Inca's en bedenk daarna wat de beste samenvatting is.

Lees de tekst

Het Incarijk strekte zich op zijn hoogtepunt uit over duizenden kilometers langs de Andes, en het werd bestuurd zonder dat de Inca's een schrift kenden zoals wij dat kennen. In plaats van letters gebruikten zij de quipu: bundels gekleurde koorden waarin op verschillende hoogten knopen werden gelegd. Voor wie de code kende, was zo'n bundel touwtjes een complete administratie.

De positie van een knoop bepaalde de waarde ervan. Een knoop laag aan het koord stond voor de eenheden, hoger zaten de tientallen en daarboven de honderdtallen. Door knopen op de juiste hoogte te leggen, kon een beambte grote getallen vastleggen. Op die manier hielden de Inca's bij hoeveel graan in een voorraadschuur lag of hoeveel mensen in een dorp woonden.

Een quipu was meer dan een rekenmachine. Naast aantallen leken de kleuren en de manier van knopen ook andere informatie vast te leggen, zoals over wie de gegevens gingen. Speciaal opgeleide ambtenaren, de quipucamayocs, konden de koorden lezen en bijhouden. Zij reisden door het rijk en zorgden dat de centrale regering wist wat er in elke uithoek gebeurde.

Toen de Spanjaarden in de zestiende eeuw het rijk veroverden, lieten zij talloze quipu's vernietigen, omdat ze de touwtjes wantrouwden. Mede daardoor is veel kennis over het systeem verloren gegaan. Onderzoekers kunnen de getallen tegenwoordig redelijk goed lezen, maar het overige deel van de boodschap blijft grotendeels een raadsel.

Lange tijd dachten onderzoekers dat de quipu alleen getallen kon weergeven. Inmiddels vermoeden sommigen dat bepaalde koorden ook woorden of namen vastlegden, al is dat nog niet met zekerheid bewezen. Het probleem is dat er maar weinig quipu's bewaard zijn gebleven en dat de mensen die ze konden lezen, al eeuwen geleden zijn gestorven. Wetenschappers vergelijken daarom de overgebleven exemplaren met elkaar, op zoek naar terugkerende patronen. Elke ontdekking brengt hen een stukje dichter bij het ontcijferen van dit ongewone systeem.

De quipu bewijst dat informatie op heel verschillende manieren kan worden vastgelegd. Een schrift hoeft niet uit tekens op papier te bestaan; ook een bundel geknoopte koorden kan een heel rijk besturen.

De vraag

Wat is de beste samenvatting van de tekst?