Een rivier lijkt een logische grens tussen twee landen: hij is duidelijk zichtbaar en moeilijk te verplaatsen. Toch zijn juist rivieren een bron van geschillen geweest, en wel om een reden die met de natuur zelf te maken heeft. Een rivier ligt namelijk niet stil.
Door erosie en aanslibbing verandert een rivierbedding voortdurend van vorm. De stroming knaagt aan de ene oever en zet zand af aan de andere. Over jaren kan de loop daardoor tientallen meters opschuiven. Als de grens precies in het midden van de rivier ligt, schuift die grens dus mee, en wint het ene land langzaam grondgebied terwijl het andere verliest.
Soms gaat het sneller en heftiger. Bij een grote overstroming kan een rivier in korte tijd een nieuwe bedding kiezen en een hele bocht afsnijden. Een stuk land dat eerst aan de ene kant lag, ligt dan opeens aan de overzijde. Voor de bewoners verandert daarmee in één nacht het land waartoe zij behoren.
Om ruzies te voorkomen, hebben landen verschillende afspraken bedacht. In sommige verdragen is vastgelegd dat de grens meebeweegt bij langzame verschuiving, maar op zijn plaats blijft bij een plotselinge sprong van de rivier. Hierdoor weten beide landen vooraf waar ze aan toe zijn, ook als de natuur grillig blijkt.
Niet alleen tussen landen, ook binnen een land kan een verschuivende rivier voor problemen zorgen. Boeren kunnen grond verliezen die generaties lang van hun familie was, en gemeenten moeten soms hun grenzen opnieuw vaststellen. Om dat in goede banen te leiden, meten landmeters regelmatig de loop van belangrijke rivieren in en leggen ze de uitkomsten vast op kaarten. Bij twijfel geven die metingen de doorslag. Zo proberen overheden de grilligheid van de natuur te vangen in afspraken die voor iedereen helder zijn.
Het voorbeeld van de rivier laat zien dat een grens nooit zo vast is als ze op de kaart lijkt. Wie een natuurlijke lijn tot grens maakt, accepteert dat ook die lijn aan verandering onderhevig is.