Een pasgeboren zeeschildpad is niet groter dan je hand. Toch begint het diertje, zodra het uit het ei kruipt, aan een reis van duizenden kilometers over de open oceaan. Jaren later keert het terug naar precies hetzelfde strand waar het geboren werd. Lange tijd was het een raadsel hoe zo'n klein dier dat voor elkaar kreeg.
Onderzoekers ontdekten dat zeeschildpadden het magnetische veld van de aarde kunnen voelen. Dat veld is niet overal gelijk; op elke plek op aarde heeft het een iets andere sterkte en richting. Een schildpad gebruikt die verschillen als een soort onzichtbare landkaart. Zo weet het dier waar het zich bevindt, zelfs midden op de oceaan waar geen enkel herkenningspunt te zien is.
Het bijzondere is dat een schildpad het magnetische patroon van zijn geboortestrand onthoudt. Wanneer het na vele jaren volwassen is, zoekt het naar precies dat patroon terug. Daardoor komt het op hetzelfde stuk kust uit als waar het ooit begon. Wetenschappers noemen dit het 'magnetisch geheugen'.
Helaas raakt dit kompas soms in de war. Op sommige stranden staan tegenwoordig veel kabels en bouwwerken die zelf magnetische velden maken. Hierdoor kan een schildpad het natuurlijke patroon moeilijker herkennen. Onderzoekers houden daarom in de gaten of de dieren hun weg blijven vinden.
Hoe een zo klein dier dit magnetische geheugen precies opslaat, weten onderzoekers nog niet helemaal. Ze vermoeden dat er in de kop van de schildpad piepkleine deeltjes zitten die op het aardmagnetisch veld reageren, een beetje als de naald van een kompas. Om dit te bestuderen, plaatsen wetenschappers jonge schildpadden voorzichtig in bakken waar ze het magnetische veld kunnen nabootsen. De diertjes zwemmen dan vanzelf de richting op die bij dat veld hoort. Zulke proeven helpen om het raadsel stukje bij beetje op te lossen.
De zeeschildpad laat zien dat de natuur over hulpmiddelen beschikt die wij niet eens kunnen zien. Wat voor ons een lege oceaan lijkt, is voor een schildpad een kaart vol aanwijzingen.